Joop en Janine van den Ende: ‘Amsterdam heeft mij volwassen gemaakt’

Joop en Janine van den Ende hebben Amsterdam zien veranderen én het theaterlandschap getransformeerd. Met Mokum Magazine blikken ze terug op hun jeugd, hun carrière en de hoogtepunten van het iconische DeLaMar Theater.

Jullie hebben veel betekend voor Amsterdam, maar wat heeft onze stad voor júllie betekend?

Joop: ‘Ik ben hier geboren, in 1942, en ik heb de stad zien opkrabbelen na de oorlog. Amsterdam was toen nog sterk verzuild: katholieke scholen, winkels, verenigingen. Maar de stad gaf ook veiligheid en energie. Als kind speelde je op straat, je leerde hoe de wereld in elkaar zat. Amsterdam heeft mij volwassen gemaakt.’
Janine: ‘In mijn studententijd huurde ik kamer na kamer, vaak tijdelijk. Soms vochtige kelders, soms tochtige zolders. Eén keer dacht ik zelfs dat ik tuberculose had, zó slecht was het. Maar daardoor leerde ik de stad van binnenuit kennen. Op de fiets, achterop bij je geliefde, vrij door de stad: dát is Amsterdam voor mij.’

Waarom wonen jullie er niet meer?

Janine: ‘Het is al meer dan dertig jaar geleden dat we hier een huis hadden. Het werd toen al drukker en we kregen de kans om groener te wonen, vlak buiten de stad. Toen we echt samen gingen wonen en trouwplannen maakten, hebben we bewust gekozen voor die plek.’
Joop: ‘Later, toen de kinderen het huis uit waren, hebben we nog weleens overwogen om weer in de stad te gaan wonen. We zagen een prachtig pand, maar zonder lift en met eindeloos veel trappen. Dat was toch niet ideaal meer. Voor mij voelt in Blaricum wonen nog steeds alsof we in een buitenwijk van Amsterdam zijn. Maar ik sluit niet uit dat we toch uiteindelijk weer in een mooi appartement langs de Amstel komen te wonen.’
Janine, lachend: ‘Wel eerst overleggen, hè?’

Met de Van den Ende Foundation maakten jullie van het Nieuwe DeLaMar het huidige DeLaMar Theater. Even zelfreflectie: wat ging er goed en wat had beter gekund?

Janine: ‘Het bouwen ging snel: in twee jaar tijd stond het er. Maar de aanloop duurde bijna zes jaar. Dat had sneller gekund. Die periode was pittig, met eindeloos overleg en plannen bijstellen.’
Joop: ‘Het was ook financieel een enorme verantwoordelijkheid. Het gebouw was een gift van 70 miljoen euro, maar daar stopt het niet. Ook de exploitatie wordt al vijftien jaar door ons gefinancierd en daar komt nog zeker vijf jaar bij. Alles bij elkaar praten we over zo’n 135 miljoen euro.’
Janine: ‘Maar we zijn apetrots.’

Welke plek heeft het DeLaMar nu in de stad?

Joop: ‘Het DeLaMar is het cement tussen de grote theaters. Je hebt Carré, de Stadsschouwburg, de kleinere zalen. Het DeLaMar verbindt die werelden en bedient alle doelgroepen. Dat was precies de bedoeling.’

Jullie huwelijk – in 1988 – is weleens omschreven als ‘een perfect geregisseerde show’. Kan iets perfect geregisseerd zijn?

Janine: ‘Nee. Ik zal je vertellen: vlak voor de receptie ging er gele jus over mijn jurk. Dat moest nog snel worden gedept, voordat er duizend gasten binnenkwamen. Maar het was heel liefdevol georganiseerd.’
Joop: ‘Het was behoorlijk goed georganiseerd.’

Aan welke artiesten denken jullie met veel warmte terug?

Janine: ‘Simone Kleinsma. Met haar hebben we zoveel meegemaakt. Zij kreeg ook het eerste exemplaar van het boek.’
Joop: ‘Mary Dresselhuys heeft mij enorm veel geleerd, ook persoonlijk. En als het om nieuw talent gaat: Peter Pannekoek is voor mij uitzonderlijk. Daarnaast zijn goede producenten minstens zo belangrijk voor het theater.’

Tot slot: als jullie vrijuit mogen dromen, wat moet er dan in de toekomst met het DeLaMar gebeuren?

Joop: ‘Het mooiste is dat het gebouw niet veroudert. Het past in de straat en blijft tijdloos. De geschiedenis wordt geschreven door de mensen op het toneel. Als dat zo blijft, is de droom al werkelijkheid.’

Ter ere van het tachtigjarig bestaan van het het theater schreef Ronald Ockhuysen het rijkgeïllustreerde boek ‘DeLaMar’ met exclusief beeldmateriaal. Deze is online te koop.

Interview Boris van Leeuwen Foto’s Koen van Assema